Báo Sài Gòn Việt Nam: Tin mới: Lạ thường nhì công trình BOT bị trùng trạm thu phí - Nguồn vốn

Lạ lùng hai dự án BOT bị trùng trạm thu phí - 1

Trạm thu phí BOT Phước Tượng - Phú Gia

Những ngày qua, dư luận nóng lên với kết luận của Thanh tra Chính phủ đối với dự án BOT hầm tuyến đường bộ Phước Tượng – Phú Gia (gọi tắt là BOT Phú Gia – Phước Tượng, nằm ở phía nam thức giấc Thừa Thiên – Huế).

Nội dung được thân mật nhất được Thanh tra Chính phủ đưa ra danh sách: Thay vì đặt trạm thu phí tại cửa hầm Phú Gia và hầm Phước Tượng đúng theo thích hợp đồng ban sơ, tham gia năm 2014, Bộ GTVT cho phép chuyển trạm ra ngoài dự án, phương pháp cửa hầm khoảng 10 km về phía Nam, ngay trước cửa phía bắc của hầm Hải Vân (ranh mãnh giới giữa Thừa Thiên Huế và Đà Nẵng).

Nhân tố này làm cho doanh thu của dự án tăng bỗng biến so với phương thức tài chính. Nhà đầu tư rủng rỉnh nguồn thu nhập nhưng đã siết chặt sự lựa chọn và hà bao của người nhập cuộc giao thông.

Theo đó, tài xế dù có qua hầm Phú Gia – Phước Tượng hay không (xe ô tô cỡ tí hon có thể lưu thông dễ dàng qua nhị con đèo mà dự án xây hầm này chấp hành) đều phải dừng lại nộp tiền tại trạm thu phí ở cửa phía bắc Hầm Hải Vân. Người dân các địa phương bao quanh trạm (khác biệt là Đô thị Lăng Cô, khu kinh tế Chân Mây – Lăng Cô thuộc quận Phú Lộc) dù không vận động qua hầm Phú Gia – Phước Tượng cũng phải nộp tiền cho trạm thu phí này.

Lạ lùng hai dự án BOT bị trùng trạm thu phí - 2

Sơ đồ địa điểm các trạm thu phí và nhà cửa của BOT Phước Tượng - Phú Gia và BOT hầm Hải Vân

Trong công bố kiểm toán ban hành tham gia 04 tuần 6/2016 về dự án BOT Phước Tượng – Phú Gia, Kiểm toán Nhà nước cũng kết luận: Việc đặt trạm thu phí tại Bắc hầm Hải Vân thuộc QL 1A làm cho người tham gia liên lạc không có sự chọn. Việc đặt trạm tại dự án cũng làm cho cư dân xung quanh trạm phải trả phí dù không sử dụng hầm của công trình. Sau đó, Kiểm toán Nhà nước cũng bắt buộc Bộ GTVT sớm có quy hoạch trạm thu phí, đặt trạm thu phí dự án Phú Gia – Phước Tượng đúng qui định.

Ngoài ra yêu cầu này dầm dề, không có lối ra thì vừa qua lại phát lộ một nhân tố nan giải hơn: Dự án BOT xây dựng ống hầm Hải Vân thứ 2 (dĩ nhiên hạng mục bảo trì, vận hành hầm Hải Vân 1, thảm lại mặt các con phố QL 1A qua đèo Hải Vân) cũng được đặt tại phía nam hầm Hải Vân, các trạm của BOT Phước Tượng – Phú Gia 11 km.

Theo thích hợp đồng BOT công trình mở rộng hầm Hải Vân, chủ đầu tư (Cty cũ kĩ phần đầu cơ Đèo Cả) được phép thu tại phía Nam hầm Hải Vân trong khoảng 1/1/2017 để bắt đầu có vốn để tu sửa, vận hành hầm 1 và thiết kế hầm 2 (đã khai triển kiến tạo từ năm 2016). Tất nhiên, nhà đầu tư này không dám động tĩnh vì tài xế chẳng thể bằng lòng việc sẵn sàng vào hầm nộp tiền, vừa nhoi ra khỏi hầm lại phải móc ví.

Đương nhiên, sau hơn 1 năm thi công với số tiền bỏ ra khoảng 150 tỷ đồng sửa hầm cũ, xây hầm mới, nhưng lại bị BOT Phú Gia - Phước Tượng “đón lõng” thu phí, Cty Đèo Cả bắt buộc công bố buộc phải với Bộ GTVT giải quyết việc “cốc mò cò xơi” này.

Ông Võ Hoàng Anh, Trưởng phòng Điều hành chất lượng và tìm hiểu Sản xuất của Tổng Cty Giải đáp Kiến tạo GTVT (Tedi) nhìn kiếm được: Việc đặt trạm thu phí của công trình Phú Gia – Phước Tượng tại phía bắc hầm Hải Vân làm cho lái và chủ xe không có chọn lựa, không sử dụng hầm vẫn phải trả phí. “Đèo Phú Gia và Phước Tượng không quá cao, những xe ô tô cỡ nhỏ tuổi vấn có thể đi được QL 1, không cần sử dụng hầm. Nhưng vì dự án thu phí ở cửa hầm Hải Vân nên dù qua hầm Phú Gia – Phước Tượng hay không, tài xế và chủ công cụ đều phải trả phí” – ông Hoàng Anh nói.

Để giải quyết việc trùng lặp trạm thu phí này, theo ông Hoàng Anh, có nhì phương thức. Phương án 1: Gộp bình thường hai việc thu phí của nhị dự án thành 1 trạm thu phí; kinh phí thu được phân bổ cho 2 dự án. Phương án 2: Đưa trạm thu phí của hầm nào về hầm đó. “Cách thức 1 dễ chơi, thuận tiện cho các chủ đầu tư nhưng phải tính toán lại cách thức vốn đầu tư có khả thi hay không. Phương thức 2 đảm vô tư nhất, người dùng hầm nào trả tiền cho hầm đó, không sử dụng không hề chi trả. Phương thức 2 cũng bảo đảm tính sòng phẳng, cạnh tranh giữa các chủ đầu tư BOT” – ông Hoàng Anh nói.

Ông Nguyễn Ngọc Cảnh, nguyên Tổng GĐ Ban QLDA 85, nguyên Giám đốc công trình Hầm Hải Vân cũng nghĩ là: Việc BOT Phước Tượng – Phú Gia đặt trạm thu phí tại hầm Hải Vân là không đúng, bất có lí. “Xe con và xe khách cỡ bé vẫn có thể đi đèo Phú Gia – Phước Tượng thuận tiện; chỉ có xe chuyển vận nặng, xe khách lớn mới thực sự cần đi hầm. Có hầm cũng tốt nhưng nên sòng phẳng, để cho cư dân có lựa chọn” – ông Cảnh nói. Theo ông Cảnh, chỉ có phương thức “đuổi” trạm thu phí Phú Gia – Phước Tượng về đúng địa điểm của công trình mới có thể bảo đảm công bình.

Để giải quyết tình trạng nan giải này, Bộ GTVT cũng đôi lần đưa ra biện pháp. Chi tiết, ngày 17/1/2017, Bộ GTVT có thông báo số 20/TB-BGTVT đòi hỏi Vụ Đối tác làm ăn công tư của Bộ này thông báo Bộ trưởng và Ban cán sự Bộ GTVT phương thức thu phí của nhì dự án, trong đó có cách thức đưa trạm thu phí của dự án nào về cửa hầm của công trình đó.

Tuy nhiên, trong khoảng đó tới nay, việc xử lý vấn chưa có ngôn ngữ phổ biến. Trong công bố kết luận hồi tháng 6 mới đây, Thứ trưởng GTVT Lê Đình Thọ đề nghị ra tối hậu thư cho các công ty chuyên ngành của Bộ GTVT cùng các nhà đầu tư của nhị công trình tậu biện pháp có lí; ví như không đề nghị công bố Thủ tướng xử lý triệt để.

Ông Nai lưng Văn Thế, Tổng giám đốc Cty Hà Thành, nhà đầu tư chiếm hữu 50% cổ phần tại Cty BOT Phú Gia – Phước Tượng công nhận, tổng mức đầu tư công trình hầm Phước Tượng – Phú Gia không quá lớn (theo dự toán hơn 1.700 tỷ đồng). Hiện tại, doanh thu tại trạm thu phí tại Bắc Hải Vân đã vượt chiến lược thu của công trình (thu thừa tiền so với tiến độ, phải trả lợi nhuận và gốc cho ngân hàng trước thời hạn). “Chúng tôi sẵn sàng chia sớt nguồn thu nhập với công trình Đèo Cả. Ví như phải đi lại trạm về hầm Phú Gia – Phước Tượng chúng tôi cũng đồng ý” – ông Thế nói.